Eugeniusz de Henning-Michaelis … Po krótkiej przerwie bitwa zawrzała znowu; spychaliśmy zwolna przeciwnika na szerokim froncie. Rezultaty miałem dobre, 3 kwietnia opanowaliśmy nowe pasmo górskie; było ich tu stanowczo za dużo, a mapa austriacka wyglądała wciąż deprymująco czarno. W nocy udało się otoczyć dwa węgierskie pułki - 67-my i  70-ty, większość wykłuto, resztę z dowódcą pułku i 12 oficerami wzięto do niewoli; zdobyliśmy również 11 kulomiotów. Jeden z wziętych do

Kazimierz Sejda … Po krótkim wyszkoleniu w kadrze pewnego galicyjskiego pułku piechoty zostałem wysłany na front włoski. Kółka POW, złożone z b. legionistów wszystkich brygad, którzy zostali wcieleni do oddziałów austriackich, działały sprawnie i sprężyście. Po kilku dniach pobytu na froncie zostałem doskonale poinformowany o tym, w jaki sposób mam się dostać do Santa Maria di Vettere Capua, gdzie tworzą się oddziały polskie. Na sposobność czekałem niedługo. W jednym zwariowanym

Jan Kasztelowicz … Wstęp i opracowanie Wojciech Markert … K. k. Landwehrinfanterieregiment Neusandez Nr. 32. K. k. Landsturminfanterieregiment Neusandez Nr. 32. … Mnie przydzielono do 32. pułku obrony krajowej w Bochni. Troszkę byłem zawiedziony, bo myślałem, że przydzielą mnie do c.k. 20 pp. Gdyż pułki obrony krajowej to było niby takie gorsze wojsko, ale wtedy w 1916 r. właściwie już żadnej różnicy nie było między pułkami liniowymi, obrony krajowej czy

Krasicki August … K. k. Landsturminfanterieregiment Przemyśl Nr. 18. Legiony Polskie … Po południu obydwa bataliony kompletnie umundurowane i uzbrojone ustawiły się na łące obok koszar. Bardzo dobrze się prezentują, jak gwardia wyglądają, bo chłopy wszyscy jak to mówią na schwał i przeważnie ponad czterdziestkę. Stan kompanii 220-240 ludzi. Amunicja ostra rozdzielona, na żołnierza po 120 patronów, i na kompanię po 7 skrzynek, po 1350 patronów w każdej. Każda kompania

Ferenc Molnár … Tłumaczenie Ákos Engelmayer … Z dołu, posapując wdrapuje się na górę Austriak z pospolitego ruszenia, cały obwieszony rożnymi przedmiotami. Idzie wzdłuż tych stert i do każdej dorzuca coś co do niej należy. Wynotowałem te zebrane rzeczy po kolei, jak leżały: oddzielnie broń rosyjska, oddzielnie nasza, rosyjskie skrzynki po amunicji, na osobnej kupie kawałek zgubionego pasa i wyroby ze skóry, oddzielnie wysoka góra rosyjskich menażek, sterta rosyjskich chlebaków

Egon Erwin Kisch … Jak dowiedziałem się, że Redl był szpiegiem … Cokolwiek mówiono i szeptano o sprawie Redla, najważniejsze musiało tak długo, jak istniała monarchia austro-węgierska, pozostać niedomówione i niedoszeptane. Po wojnie światowej próbowałem ustalić wszystkie związki afery Redla. Między innymi pojechałem do Grazu do feldmarszałka – porucznika Urbańskiego von Ostromiecz, który w 1913 roku był szefem biura ewidencji i pułkownikiem sztabu generalnego oraz należał do tych, których, w

Kapusta Stefan … K. u. k. Infanterieregiment Jung-Starhemberg Nr. 13. … Teraz zobaczyłem jak wygląda wojna. Po niedługiej chwili przyszedł rozkaz do odwrotu na swe wyjściowe pozycje. Tu nadal ta sama służba w linii i te same warunki bytowania, a to natarcie nieudane i stracenie kilku ludzi w rannych i zabitych jeszcze bardziej na mnie podziałało. Zrodził się wemnie bunt by tak nie cierpieć i straciłem chęć do życia, pomimo

Karol Omyła … K. u. k. Infanterieregiment Graf Daun Nr. 56. … Tutaj zobaczyłem pierwsze skutki wojenne. Przed nami pali się kilka domów. Cywile uciekają wpośród kul. Chłop niesie dziecko na jednej ręce, w drugiej prowadzi krowę. Kobieta niesie jedno dziecko na jednej ręce, drugą prowadzi drugie za rączkę. Nagle kobieta zostaje trafiona w głowę, pada na ziemię. Dzieci krzyczą koło matki i chłop zostaje już bezprzytomny przy tym, a

Stanisław Kawczak … K. u. k. Infanterieregiment Heinrich Prinz von Preußen Nr. 20. … Dalszy nasz marsz nie ma kresu. Mijamy wsie i miasteczka. Dziennie robimy około 40 kilometrów, biorąc jednak pod uwagę spiekotę słogieczną no i 35 kg., które dźwigamy, jako wojenny ekwipunek, można sobie wyobrazić nasz trud. Oficerom i starszym podoficerom było dobrze, bo tornistrów ani 120 naboi nie dźwigali, ale my żołnierze byliśmy wprost umęczeni. Szliśmy wyłącznie

Felicjan Sławoj Składkowski … 1 Pułk Piechoty Legionów Polskich 5 Pułk Piechoty Legionów Polskich 7 Pułk Piechoty Legionów Polskich … Droga bardzo zniszczona po odwrocie Moskali. Most na Dunajcu spalony, w poprzek szosy leżą pościnane drzewa. Na 4 rano 13 grudnia doszliśmy do Podegrodzia naprzeciw Nowego Sącza gdzie zanocowaliśmy u wójta. Ja śpię w „kancelarii” na małej kanapce. W Podegrodziu czekaliśmy do 2 po południu, gdyż saperzy reperowali most na

Berger Karol … K. k. Landwehrinfanterieregiment Teschen Nr. 31. K. k. Landwehrinfanterieregiment Zara Nr. 23. … W połowie listopada, na wezwanie telegraficzne, wysłano nas do kadru do Ostrawy. Coś 80 chłopa spakowało swoje manatki i jazda. Pod. wieczór stanęliśmy na miejscu. Zgłosiliśmy się w kompanji. Dowiedzieliśmy się, że awansujemy na jednorocznych aspirantów i zostajemy przeniesieni do różnych pułków, jako że nas tu mają aż zanadto. Razem z kilku kamratami dostałem

Blaise Cendrars … Légion étrangère. 3e régiment de marche du 1er étranger. Legia Cudzoziemska. 3 Pułk Marszowy 1-ego Pułku Cudzoziemskiego. … Nasz pułk był „3 pułkiem marszowym paryskiego obszaru warownego″. W książeczkach wojskowych, a ponadto na tabliczkach rozpoznawczych mieliśmy: „ochotnik pochodzenia obcego. Podpisaliśmy nasze formularze jako cudzoziemcy, nie mieliśmy za sobą innego paragrafu prawnego, ale też nigdy nie mogło być mowy o oficjalnym wcieleniu nas w szeregi Legii Cudzoziemskiej. Tak

Andrzej Strug … Powieść wojenna w formie dziennika … 1 Pułk Ułanów Legionów Polskich … Przeprawa po pas w wodzie i aż do świtu leżeliśmy w błocie dzwoniąc zębami. O świcie strzelanina i wściekły atak. Czterdziestu zabitych, sporo rannych a i naszych dwóch zabitych. Jakież to okropne i straszne i piękne, jak kiedy się patrzy na tylu zabitych i rannych. Jednak zawszem myślał, że zupełnie to inaczej wygląda. Widziałem jak

Jerzy Giza … Celem niniejszej pracy jest opisanie okoliczności i momentu powstania organizacji „Wolność", antyaustriackiej konspiracji wojskowej w szeregach niektórych oddziałów cesarsko-królewskiej armii (głównie piechoty, choć również kawalerii i artylerii, marynarki wojennej oraz Szkoły Inwalidów Wojennych w Krakowie), ukazanie jej działalności u schyłku I wojny światowej, ze szczególnym uwzględnieniem 20. (galicyjskiego) pułku piechoty „Księcia Pruskiego Henryka", gdzie były jej początki i gdzie przybrała formę najbardziej spektakularną, pokazanie ważnej roli, jaką

Henryk Mieroszewski … Opracowanie: Paweł Budziński … K. u. k. Ulanenregiment von Böhm-Ermolli Nr. 13. … 6-ta w[ieczór] Moderówka; ciemno, wywagonuję, dragonów daję do pobliskiego dworu, a moich ułanów kwateruję we dworze Moderówka. Inne wojska są już w Moderówce. Sam byłem przy wywagonowaniu, a plutonami odsyłałem do dworu, dokąd wpierw wysłałem dzielnego wachmistrza, by tam w stajniach czy stodołach miejsca przygotował. Gdym w końcu sam przed dwór przyszedł, zobaczyłem ku

Jan Szuścik … K. u. k. Infanterieregiment von Steinsberg Nr. 100. … Godzina 5 - wszystko ucieka, cała dywizja w panicznym strachu zmyka na zachód, artylerja rosyjska wali w czambuł z podwójną zaciekłością, niebo rwie się od szrapneli, - a karabiny maszynowe sieką z prawego skrzydła. Ryk ludzi, trzask pocisków... dantejskie piekło! Każdy myśli o sobie i w trwodze śmiertelnej biegnie co siła, lecz szrapnele dobrze kierowane tam uderzają, gdzie

Mikołaj Hercuń … K. u. k. Infanterieregiment Jung-Starhemberg Nr. 13. … „Przyjęcie od lewa.″ Na drodze wykwitł olbrzymi tuman kurzu, zadźwięczały trąbki automobilowe. „Baczność! Baon na lewo patrz!″ Ręce pochwyciły krzepko szyjki kolb karabinowych, korpusy wyprężyły się jak struny, a głowy zwróciły w stronę szosy delatyńskiej. Tysiące ludzi zamarły w oczekiwaniu i ciszy, tylko trąbki grały marsza generalskiego. W kilkanaście minut pokazał się zgrabny, średniego wzrostu chłopak, ze zmęczoną gębą

Piotr Stawecki … W początkowym okresie istnienia Wojska Polskiego, na przełomie roku 1918/1919, generalicja polska wywodziła się prawie wyłącznie z korpusu generałów byłych armii zaborczych: austro-węgierskiej i rosyjskiej. Józef Piłsudski, po powrocie do Warszawy z twierdzy magdeburskiej i objęciu władzy wojskowej i cywilnej, w spadku po Radzie Regencyjnej organizującej na przełomie października i listopada Wojsko Polskie, otrzymał 8 generałów. W drugiej połowie listopada 1918 r. Naczelny Wódz przyjął jeszcze dalszych

Józef Wittlin … Czarny ptak o dwu głowach, orzeł o trzech koronach, w szponach kurczowo zaciska złote jabłko i miecz obnażony. Czemu się zjawił nagle nad naszymi głowami? Czemu swą czarną i pierzastą masą przesłonił niebo? Z poszumem skrzydeł, z brzękiem złotych łańcuchów, obwieszonych herbami, uciekł z czarno-żółtego szyldu nad tytoniowym sklepem, w którym mój brat kupował papierosy. Jak spłoszony kogut zerwał się nagle z blaszanej tarczy nad bramą urzędu

Henryk Pietrzak … 5 Pułk Piechoty Legionów Polskich K. u. k. Infanterieregiment Gustav V. König von Schweden, der Goten und Wenden Nr. 10. … Bieda ze mną kolosalna. Pieniędzy nie mam ani grosza. Pożyczyć też niema od kogo, bo wszyscy goli, a tak chciałoby się czasem kupić jeszcze chleba lub butelkę piwa podczas skwaru! A już najwięcej męczy mnie ta niepewność, co się w do mu dzieje? Co z braćmi